आज आपण पुस्तकांच्या डिजिटल आणि छापील स्वरूपाला इतके सरावलो आहोत की, ग्रंथांच्या हस्तलिखित परंपरेची आठवणही आपल्याला सहसा होत नाही. स्मार्टफोन किंवा ई-रीडरवर हजारो पुस्तके सहज उपलब्ध असताना, हाताने लिहिलेल्या ग्रंथांची कल्पना करणेही अनेकांना अवघड वाटू शकते. परंतु भारतासारख्या प्राचीन आणि गौरवशाली संस्कृतीत, हस्तलिखित ग्रंथ (Manuscripts) ही ज्ञानप्रसाराची मुख्य आणि अत्यंत मूल्यवान पद्धत होती. हजारो वर्षांपूर्वी जेव्हा छपाईची कोणतीही सुविधा उपलब्ध नव्हती, तेव्हा विद्वान, साधू-संत, पंडित, आणि राजदरबारातील जाणकार व्यक्ती यांनी ग्रंथ अक्षरशः हाताने लिहून तयार केले, त्यांची काळजी घेतली आणि ते पिढ्यानपिढ्या जतन केले. हा एक महान बौद्धिक आणि कलात्मक वारसा आहे.
भारतातील या हस्तलिखित परंपरेचा प्रारंभ वेदकाळापासून मानला जातो. अगदी ऋग्वेदासारख्या प्राचीन ग्रंथांचं ज्ञान सुरुवातीला मौखिक पद्धतीने, गुरु-शिष्य परंपरेतून पिढ्यान्पिढ्या दिलं गेलं. ही श्रुती परंपरा अत्यंत प्रभावी होती, पण ज्ञानाची प्रचंड वाढ झाल्यानंतर ते केवळ स्मरणात ठेवणे कठीण झाले. पुढे जेव्हा लेखनकला विकसित झाली आणि ज्ञान लिपिबद्ध करण्याची गरज निर्माण झाली, तेव्हा विविध नैसर्गिक माध्यमांचा वापर करून ग्रंथनिर्मिती सुरू झाली. ताडपत्र (Palm Leaf), भोजपत्र (Birch Bark), कागद, कापड (उदा. पटचित्र), तांबे (ताम्रपट), दगड (शिलालेख) अशा विविध माध्यमांवर ग्रंथ लिहिले गेले. या ग्रंथांचे शेकडो वर्ष टिकणारे हस्तलिखित स्वरूप म्हणजेच भारताच्या शैक्षणिक व सांस्कृतिक परंपरेचे जिवंत आणि बोलके पुरावे होत. यातून आपल्याला प्राचीन भारताच्या जीवनशैलीची, विचारांची आणि तांत्रिक प्रगतीची माहिती मिळते.
ताडपत्रांवर लिहिण्याची प्रक्रिया अतिशय काळजीपूर्वक आणि कुशलतेने केली जात असे. ताडाच्या पानांना विशिष्ट पद्धतीने सुकवून, गुळगुळीत करून आणि त्यावर तेल लावून लेखनयोग्य बनवले जाई. त्यावर लोखंडी किंवा तांब्याच्या टोकदार लेखणीतून (stylus) लेखन केलं जात असे, ज्यामुळे अक्षरे पानावर कोरली जात. शाईच्या जागी हळद, कोळसा, लिंबाचा रस किंवा वनस्पतींच्या रसांचे मिश्रण वापरले जात असे, जे कोरलेल्या अक्षरांमध्ये भरले जाई आणि त्यामुळे अक्षरं स्पष्ट दिसत.
या ग्रंथांचे पान एकमेकांपासून सुटू नये यासाठी त्यांना छेद देऊन दोऱ्यांनी (विशेषतः सुती किंवा रेशमी धागे) बांधून ठेवण्याची प्रथा होती. अनेकदा या ग्रंथांना लाकडी किंवा कापडी नक्षीदार कव्हर्स लावून जतन केले जाई. आजही अशा अनेक ग्रंथांचे अमूल्य संग्रह भारतातील प्रसिद्ध ग्रंथालयांत (उदा. पुणे येथील भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिर, तंजावर येथील सरस्वती महाल ग्रंथालय), मठांमध्ये आणि मंदिरांमध्ये सापडतात. या संग्रहांचे जतन हे राष्ट्रीय महत्त्व असलेले कार्य आहे, कारण ते आपल्या इतिहासाला उजाळा देतात.
या हस्तलिखित ग्रंथांमध्ये केवळ धार्मिक किंवा आध्यात्मिक ग्रंथच नव्हते, तर औषधशास्त्र (आयुर्वेद), गणित, तत्त्वज्ञान, राजकारण (अर्थशास्त्र), काव्य, नाट्यशास्त्र, खगोलशास्त्र, व्याकरण आणि भाषाशास्त्र यासारख्या विविध ज्ञानशाखांचा समावेश होता. आयुर्वेदातील “चरक संहिता” आणि “सुश्रुत संहिता”, कालिदासाचे अजरामर काव्यग्रंथ “मेघदूत” आणि “रघुवंश”, कौटिल्याचे “अर्थशास्त्र”, भरतमुनींचे “नाट्यशास्त्र” यांची हस्तलिखित रूपे आजही उपलब्ध आहेत. ही हस्तलिखिते प्राचीन भारतीय विद्वानांच्या बुद्धिमत्तेची आणि संशोधनाची साक्ष देतात.
भारताच्या विविध प्रदेशांमध्ये वेगवेगळ्या लिप्यांचा वापर हस्तलिखितांसाठी होत असे – ब्राह्मी, शारदा, नागरी (देवनागरी), मोडी, ग्रंथ, तमिळ, कन्नड लिपी इत्यादी. ही लिपी आणि भाषेची विविधता आपल्याला भारतातील अथांग भाषिक समृद्धी आणि सांस्कृतिक एकोप्याची जाणीव करून देते. वेगवेगळ्या प्रादेशिक भाषांमध्येही संतसाहित्य, लोककथा आणि स्थानिक परंपरांवर आधारित अनेक हस्तलिखिते आढळतात.
या ग्रंथांचे जतन आणि पुनरुद्धार हे आजच्या काळातही मोठे आव्हान ठरले आहे. अनेक ग्रंथ हवामान, कीड (वाळवी), बुरशी आणि दुर्लक्षामुळे नष्ट झाले आहेत किंवा त्यांचे नुकसान झाले आहे. तरीही अनेक संशोधक, ग्रंथालये आणि संशोधन संस्था या अमूल्य हस्तलिखितांना डिजिटायझेशन, वैज्ञानिक संरक्षण (preservation), आणि अनुवाद यांच्या माध्यमातून वाचवण्याचा आणि नव्या पिढीसाठी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न करत आहेत. यामुळे हे प्राचीन ज्ञान केवळ संग्रहालयांमध्ये बंदिस्त न राहता, ते जगभरातील अभ्यासकांसाठी खुले होत आहे.
आजच्या काळात, या हस्तलिखित ग्रंथांचा अभ्यास केवळ ऐतिहासिक दृष्टिकोनातूनच नाही, तर विज्ञान, तंत्रज्ञान, आणि तत्वज्ञानाच्या मूळ संकल्पना समजण्यासाठीही केला जातो. ही परंपरा आपल्याला स्मरण करून देते की ज्ञान केवळ आजच्या काळातील नव्हे, तर हजारो वर्षांपासून चालत आलेला मानवाचा शोध आहे, आणि त्याचा ठेवा आजही हस्तलिखित रूपात आपल्यासमोर आहे. हा अनमोल वारसा जपण्याची आणि त्याचा अभ्यास करण्याची जबाबदारी आपल्या सर्वांची आहे.
संबोधी प्रतिष्ठान, प्रस्तावनाकार प्राचार्य दिलीपकुमार, सर्व समीक्षक, परिक्षक व तमाम वाचकांचे मनापासून आभार
मराठी साहित्यात व. पु. काळे म्हणजे एक वेगळंच विश्व. त्यांना वाचताना असं वाटतं की आपण स्वतःलाच आरशात पाहतो आहोत. त्यांचा
मराठी साहित्यातील एक अद्वितीय कादंबरी म्हणजे शिवाजी सावंत यांची ‘मृत्युंजय’. ही कादंबरी केवळ महाभारतातील कर्णाच्या आयुष्याची कहाणी सांगत नाही, तर
By using this website, you are accepting all the terms of this disclaimer notice. If you do not agree with anything then you should not buy products from this website.
Every effort is made to ensure that the contents on this website are accurate, the website is provided “as is” and New era publishing house makes no representations or warranties in relation to the accuracy or completeness of the information found on it. While the contents on this site are provided in good faith, we do not warrant that the information kept on the site is up to date, be true and not misleading or that the site will always (or ever) be available for use. We do not warrant that the servers that make this website available will be error, virus and bug free and you can accept that it is your responsibility to make adequate provision for protection against such threats. Nothing on this website should be taken to constitute professional advice or a formal recommendation and we exclude all representations and warranties relating to the content and use of this site. Under no circumstances OR events will New era publishing house be liable for any incidental, indirect, consequential or special damages of any kind or damages whatsoever including without limitation, those resulting from loss of profit, loss of contracts, goodwill, data, information, income, anticipated savings or business relationships whether or not advised of the possibility of such damage arising out of or in connection with the use of this website or any linked websites.
This disclaimer shall be interpreted and governed by the Law of India and any disputes in relation to it are subject to the jurisdiction of the courts in India.
We reserve the right to revise and amend this disclaimer from time to time and any revised version will be deemed to be applicable from the first date of publication on this website.
This source code of the website is owned by New era publishing house.
New era publishing house respects the privacy of its users and is committed to protect it in all respects. With a view to offer an enriching and holistic internet experience to its users, we have seen to it that the security is of the highest degree. You may also check the ‘About us’ to know more about New era publishing house.
Among the information you need to provide is 1) Your name 2) Email address 3) Mobile number 4) Address with city and postal code. (All required information is Service Dependent). The information as supplied by the users enables us to improve our site and provide you a more user-friendly experience.
Our web servers automatically collect limited information about your computer’s connection to the Internet, including your IP address when you visit our website. (The IP address is a number that lets the computers attached to the internet know where to send the data such as the web pages you view.) The IP however doesn’t identify you personally. We use this information to deliver our web pages to you on request, to tailor our sites to the interests of our users, to measure traffic within our site and let advertisers know the geographic locations from where our visitors come.
The information collected is presented to our advertisers to help them understand our audience and confirm the value of advertising on our website. It is usually in the form of aggregated statistics on traffic to various pages within our site.
All the information gathered on our websites is securely stored within the database controlled by us. The database is stored on servers that are secured by a firewall, and access to these servers is password protected and is strictly limited. However, as effective as our security measures are, no security system is impenetrable. We can’t guarantee the security of our database, nor can we guarantee you that the information you supply will not be intercepted while being transmitted to us over the internet. Any information you include in a posting to the discussion areas is available to anyone with Internet access.
The Internet is an ever- evolving medium. We reserve the right to modify, update and alter the privacy policy at any time. Our use of any information we gather will always be consistent with the policy under which the information was collected, regardless of what the new policy may be. The material changes if any will be notified time and again and you are requested to visit the privacy policy section to know about the changes.
We use third party advertising companies to serve ads when you visit our website. These companies may use information (not including your name, address, email address or contact numbers) about your visits to this and the other websites in order to provide advertisements about goods and services of interest to you.
We will not reveal your personal identity in connection with the disclosure of such interest to any third party. However we reserve our right to disclose the information about the users including personal information when legally called upon to do so at the request of the Government and the authorities conducting an investigation or to protect against misuse of unauthorized use of our websites.
You can cancel your order within 24 hours of placing it and get a full refund. After 24 hours, no refund will be provided. Refunds will also be given in the following conditions:
No refund requests will be entertained for damaged products. Damaged products will be exchanged as per our exchange policy. The refund process will start from 31stday of order and it will take a minimum of 10 more days there after. No Returns will be entertained if a customer wants to return the product for the reason that they don’t like it after they get the delivery of the product or feel the product doesn’t match their expectations. No refunds will be given in the following cases:
New era publishing house does not entertain returns after the order is successfully placed and payment is made by the buyer. Buyers are requested to place the order only if they agree with this term.
New Era Publishing House 1st Floor,
Suman Apartment Opposite To
White Lotus Behind Pudhari
Office Mitra Mandal Chowk
Swargate, Pune 411009
We try to ship all orders within 5-6 business days. Tracking numbers, if available, will be automatically e-mailed on the day of the shipping to the e-mail address provided by the customer. We aim to dispatch the orders within 5-6 working days from the day order is received. However, depending on the availability of the products, few orders might take more than 10-12 days to ship. Customers will be contacted by e-mail OR mobile if there is any such problem related to processing the order or shipping the product in time.
The Website Owner, including subsidiaries and affiliates (“Website” or “Website Owner” or “we” or “us” or “our”) provides the information contained on the website or any of the pages comprising the website (“website”) to visitors (“visitors”) (cumulatively referred to as “you” or “your” hereinafter) subject to the terms and conditions set out in these website terms and conditions, the privacy policy and any other relevant terms and conditions, policies and notices which may be applicable to a specific section or module of the website.
Welcome to our website. If you continue to browse and use this website you are agreeing to comply with and be bound by the following terms and conditions of use, which together with our privacy policy govern [business name]’s relationship with you in relation to this website.
The term New era publishing house or “us” or “we” refers to the owner of the website whose registered office is “New era publishing house , Office number 104 , Gopalkrupa building , near surabhi hotel , JM road. Pune : 411005”. The term ‘you’ refers to the user or viewer of our website. The use of this website is subject to the following terms of use:
“We as a merchant shall be under no liability whatsoever in respect of any loss or damage arising directly or indirectly out of the decline of authorization for any Transaction, on Account of the Cardholder having exceeded the preset limit mutually agreed by us with our acquiring bank from time to time”